Στενά Αλιάκμονα στην Ημαθία

 

Στενά Αλιάκμονα - Λογγάς Σφηκιάς - Πιέρια Ημαθίας

 

 Λεπτομέρειες από πετρόχτιστο παραδοσιακό αγροτόσπιτο στην περιοχή Λογκάς  Σφηκιάς στα Πιέρια Όρη Ημαθίας .

 Κοκκινοκεφελάς - Λογκάς Ημαθίας

 

 Εγνατία οδός στα Στενά του Αλιάκμονα

  Εγνατία οδός στα Στενά του Αλιάκμονα

 Ο ταμιευτήρας της Αγίας Βαρβάρας και στο βάθος οι λίμνες των αμμοληψιών.

Κοντινότερο πλάνο απο τον ταμιευτήρα της Αγίας Βαρβάρας .

 

Η είσοδος των Στενών του Αλιάκμονα στην Ημαθία

 

Νανόκυκνοι στην είσοδο των Στενών του Αλιάκμονα στον ταμιευτήρα της Αγίας Βαρβάρας  . Χειμώνας 2010

"Λίμνες Αμμοληψιών" Αλιάκμονας - Βεργίνα



Κύκνοι στην ομίχλη.





Δίχτυα. Αν και το γνωρίζουν ότι απαγορεύεται το ψάρεμα με δίχτυα αλλά και με παραγάδι στο ποτάμι, πολλοί ψαράδες δεν σέβονται το νόμο.





Τα δέντρα δίνουν υπέροχες αντανακλάσεις.


Νησίδες μικρές που δίνουν τροφή σε διάφορους οργανισμούς. ( Νερόκοτα)

Λίμνες Αμμοληψιών , ονομάζουμε μια περιοχή στον Αλιάκμονα όπου έγινε τεχνητή διαπλάτυνση του ποταμού και της ροή του, από αμμοληπτικές δραστηριότητες στην περιοχή. Μεγάλο μέρος του παρόχθιου δάσους χάθηκε. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα αλλού να έχουμε στεκούμενα νερά , αλλού μέση ροής και αλλού μεγάλης μέρος του παρόχθιου δάσους χάθηκε. Μερικές νησίδες στην μέση του ποταμού με ιτίες, καβάκια και πλατάνια , συγκρατούν το χώμα και δίνουν την ευκαιρία να φυτρώσουν και καλαμιές. Η κοίτη του ποταμού αντίστοιχα έχει διάφορα ύψη λόγω των αμμοληψιών - χαλικοληψιών, δημιουργώντας ποικιλία ενδιαιτημάτων για την μικροπανίδα ,την ιχθυο και την ορνιθοπανίδα της περιοχής. Είναι μια περιοχή που με ένα απλό και σοβαρό διαχειριστικό σχέδιο μπορεί να διατηρηθεί και να καλυτερέψει ακόμα περισσότερο।. Προσφέροντας προστασία στην άγρια ζωή και ένα αισθητικά υπέροχο τοπίο για περίπατο , φωτογράφηση , ποδήλατο . Ούτε αναψυκτήρια , ούτε καφετερίες, ούτε φωτισμό για το βράδυ. Το βράδυ ας ανήκει και πάλι εξ ολοκλήρου στην άγρια πανίδα της περιοχή. Αλεπούδες , ασβού, αγριόγατες, ποντίκια, μυοκάστωρες, νυκτόβια αρπακτικά πουλιά κλπ.

Ε₂ Τάξη Δ.Σ. ΒΕΡΓΙΝΑΣ –

ΠΑΛΑΤΙΤΣΙΩΝ

Η δασκάλα της τάξης Ο διευθυντής

Ντίκου Μαρία Νίκος Γκόγκος

Η καθ. Αγγλικών

Κατερίνα Ζωγραφοπούλου

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

Τη σχολική χρονιά που πέρασε είχαμε την ευκαιρία ν’ ασχοληθούμε με το ποτάμι μας, τον Αλιάκμονα. Αποφασίσαμε με τα παιδιά να ασχοληθούμε με το περιβάλλον στις όχθες του Αλιάκμονα, ένα θέμα, που περιλαμβάνει στη διερεύνηση του τόσο το είδος της χλωρίδας και της πανίδας που υπάρχει στο συγκεκριμένο υδάτινο οικοσύστημα όσο και τα προβλήματα που παρουσιάζονται στην περιοχή.

Ένα μεγάλο πρόβλημα που μας έδωσε και την αφορμή ν’ ασχοληθούμε με το θέμα είναι τα σκουπίδια που ρίχνονται παράνομα κατά μήκος των οχθών του Αλιάκμονα.

Τα επιμέρους θέματα της εργασίας μας αφορούν α) τον κύκλο του νερού β) τη χρήση του νερού γ) την ονομασία του Αλιάκμονα δ) τη μορφολογία του, ε) τη χλωρίδα και την πανίδα του, ζ) τις απειλές για το ποτάμι, στ) τους τρόπους αντιμετώπισης των κινδύνων.

Τα παιδιά χωρίζονται σε ομάδες κάθε φορά που ασχολούνται με καθένα απ’ τα επιμέρους θέματα. Συγκέντρωσαν πληροφορίες, τις κατέγραψαν, συζήτησαν, ζωγράφισαν, παρατήρησαν, έθεσαν ερωτήματα, προβληματίστηκαν, έπαιξαν και σίγουρα διασκέδασαν.

Στόχος της εργασίας μας ήταν να γνωρίσουν τα παιδιά το υδάτινο οικοσύστημα που υπάρχει στον τόπο, όπου ζουν και μεγαλώνουν, να το αγαπήσουν και να ευαισθητοποιηθούν πάνω σε προβλήματα που εμείς οι ίδιοι οι άνθρωποι προκαλούμε στο ποτάμι. Να κατανοήσουν ακόμη ότι η ύπαρξη μας είναι σε άμεση συνάρτηση με τη ζωή που υπάρχει στο ποτάμι. Για το λόγο αυτό είναι μεγάλη μας χαρά το ότι βάλαμε ένα λιθαράκι σ’ αυτό που ονομάζουμε αγάπη κι ενδιαφέρον για το περιβάλλον.

Στις σελίδες που ακολουθούν παρουσιάζονται τα στοιχεία που συγκέντρωσαν τα ίδια τα παιδιά, την ιστορία που έγραψαν με την φαντασία, και την ευαισθησία που διαθέτουν, καθώς και όλες τις δραστηριότητες με τις οποίες ασχολήθηκαν.

Ο Κύκλος του νερού

Προκειμένου να κατανοήσουμε με ποιο τρόπο συγκεντρώνεται το νερό στα ποτάμια στις λίμνες και τις θάλλασες γενικότερα, έπρεπε να το ακολουθήσουμε στο ταξίδι του. Έτσι, συγκεντρώσαμε πληροφορίες απ’ το internet σχετικά με τον κύκλο του Νερού. Τα παιδιά παρατήρησαν εικόνες σχετικά με το θέμα και αφού δόθηκαν οι απαραίτητες διευκρινίσεις, διατύπωσαν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με το ταξίδι του Νερού. Στη συνέχεια έφτιαξαν ένα κολλάζ με θέμα τον «ΚΥΚΛΟ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ».

ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Ινίντα-Γεωργία-Ειρήνη-Ελένη-Βουλνέτ-Σωτήρης- Φίλλιπος

Τέλος περιέγραψαν σ’ ένα κείμενο τον Κύκλο του Νερού:

Ο Κύκλος του Νερού

Από τον ωκεανό ξεκινούν πολλές μικρές σταγόνες. Ο ήλιος θερμαίνει το επιφανειακό νερό και το μετατρέπει σε υδρατμούς. Αυτή η διαδικασία λέγεται εξάτμιση. Η διαπνοή βοηθά τα φυτά να ελευθερώσουν πολλούς υδρατμούς και να ανεβαίνουν στον ουρανό. Επίσης οι άνθρωποι και τα ζώα με τη διαδικασία της εφίδρωσης και της εξάτμισης του ιδρώτα τους αποδίδουν ποσότητες υδρατμών στην ατμόσφαιρα. Ο ήλιος βοηθάει τις μικρές σταγονούλες να ελαφρύνουν και να ανέβουν πιο εύκολα στον ουρανό. Μετά συμπυκνώνονται όλες μαζί και πέφτουν σαν βροχή, σαν χιόνι, σαν χαλάζι, σαν χιονόνερο (κατακρημνίσματα). Το νερό μετά πέφτει στα ποτάμια, τις λίμνες, στα ρυάκια, στου ωκεανούς και μετά καταλήγει στα υπόγεια νερά, κάτω από το έδαφος. Πριν από εκατομμύρια χρόνια οι δεινόσαυροι έπιναν νερό από λίμνες, ποτάμια και ρυάκια. Σταγόνες νερού που χρησιμοποιούσαν οι δεινόσαυροι χρησιμοποιούμε και εμείς σήμερα. Κάποιες σταγόνες που χρησιμοποιούμε εμείς χρησιμοποιούν και άλλα χιλιάδες παιδιά από άλλες ηπείρους. Το νερό ενώνει όλες τις φυλές της γης.

ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Δημήτρης- Γιώργος – Παναγιώτης – Ηλίας – Κώστας –

Χρύσα – Αρχοντία

ΟΙ ΧΡΗΣΕΙΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ

Προκειμένου να συνειδητοποιήσουμε την αξία του νερού για την ζωή μας και κατ’ επέκταση, το ρόλο που μπορεί να παίζει ένα ποτάμι στη ζωή των κατοίκων ενός τόπου, διερευνήσαμε το θέμα στο internet, επισκεφτήκαμε ιστοσελίδες σχολείων και Κ.Π.Ε. και βγάλαμε τα συμπεράσματα μας μες ’ από τη συζήτηση. Ακολούθως, τα παιδιά δημιούργησαν ένα κολλάζ με θέμα τις «χρήσεις του νερού» και έγραψαν το δικό τους κείμενο:

ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Ηλίας - Παναγιώτης - Δημήτρης – Κώστας

Χρύσα – Γιώργος – Αρχοντία

οι χρήσεις του νερού

Από τα σύννεφα το χιόνι ή η βροχή πηγαίνει στα βουνά και ύστερα κατρακυλάει στα ρυάκια και στα ποτάμια. Μετά ταξιδεύει στο υδροηλεκτρικό εργοστάσιο. Εκεί παράγεται ηλεκτρικό ρεύμα. Επίσης πηγαίνει στα σπίτια στα χωριά και στις πόλεις. Οι άνθρωποι ποτίζουν τα χωράφια. Εκεί, ακόμη το χρησιμοποιούν για να καθαρίζουν, στα φαγητά, για να κάνουν μπάνιο και για να το πίνουν. Πηγαίνει το νερό στους νερόμυλους για να αλέσουν το σιτάρι. Επίσης το νερό πηγαίνει στο εργοστάσιο και το χρησιμοποιούν για τη παραγωγή τους. Τέλος στο ποτάμι ψαρεύουν πολλοί ψαράδες. Δυστυχώς από τα εργοστάσιο τα λύματα πηγαίνουν στα ποτάμια και στις λίμνες και μολύνουν τα νερά.

ΟΜΑΔΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ: Φίλλιπος - Σωτήρης – Ινίντα – Γεωργία – Ειρήνη – Ελένη - Βουλνέτ

ΤΟ ΛΕΞΙΚΟ ΜΑΣ

Κατά τη διάρκεια της εργασίας μας γνωρίσαμε καινούριους όρους, τους οποίους αποφασίσαμε να ψάξουμε σε λεξικά, για να βρούμε τη σημασία τους. Αυτό μας έδωσε την ιδέα να φτιάξουμε το δικό μας εικονογραφημένο λεξικό.

ΛΕΞΕΙΣ	ΕΙΚΟΝΙΔΙΟ	ΠΕΡΙΦΡΑΦΗ
Άρδευση		(Για καλλιέργειες) το πότισμα με νερό που παροχετεύεται μέσω δικτύου: καλλιεργήσιμης έκτασης.
Διαπνοή		Διαπνέω φύσημα του ανέμου αναπνοή από τους πόρους του δέρματος διαπνοή των φυτών το φαινόμενο κατά το οποίο το νερό που μπαίνει από τις ρίζες του φυτού βγαίνει από τα φύλλα με μορφή υδρατμών
Εξάτμιση		Η μετατροπή σώματος από την υγρή στην αέρια κατάσταση
Κατακρημνίσματα		Το ίζημα ό,τι κατακάθεται ΣΥΝ. Κατακάθι. Ότι πέφτει από τα σύννεφα σε υγρή ή σε στερεή μορφή (βροχή-χαλάζι-χιόνι): η μοναδική πηγή γλυκού νερού
Νερόμυλος		1.Η μηχανή που αλέθει τα σιτηρά και κινείται με την δύναμη της πτώσης ή της ροής των υδάτων 2. το κτίσμα στο οποίο μέσα βρίσκεται η παραπάνω μηχανή: ένας εγκαταλελειμμένος βρισκόταν στο τέλος της κοιλάδας.
Συμπύκνωση		Συμπυκνώνω, αόρ. συμπύκνωσα, παθ. αόρ. Συμπυκνώθηκα, παθ. μετ. συμπυκνωμένος περιορίζω τον όγκο ή την έκταση (με πίεση ή με εξάτμιση) μτφ. Μεγαλώνω την συνοχή παράγ. Η συμπύκνωση.
Ύδρευση		1.Υδρεύομαι προμήθεια νερού, υδροληψία 2. έργα για την παροχή νερού σε κατοικημένη περιοχή
Υδροηλεκτρικό εργοστάσιο		Αυτός που σχετίζεται με τον υδροηλεκτρισμό: ενέργεια- εγκατάσταση- σταθμός - έργο.
Υπόγεια νερά		Το νερό που απορροφάται από το έδαφος και κυκλοφορεί ανάμεσα στα πετρώματα.

ΦΥΛΛΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Στο σημείο αυτό άρχισε η αποκλειστική ενασχόληση μας με το ποτάμι.

Αρχικά έπρεπε να διερευνηθεί τι γνώριζαν τα παιδιά σχετικά με το θέμα. Για το λόγο αυτό συμπλήρωσαν ένα ερωτηματολόγιο που αφορούσε:

α) τη σημασία του όρου Αλιάκμονας.

β) τη μορφολογία του ποταμού (πηγές, νομούς που διαρρέει, μήκος, εκβολές).

γ) τη χλωρίδα και την πανίδα του υδροβιότοπου.

δ) τα προβλήματα που ενδεχομένως έχει προκαλέσει ο άνθρωπος στο ποτάμι.

Οι μαθητές /τριες με κάθε ειλικρίνεια απάντησαν ότι δεν γνώριζαν σχεδόν τίποτα για κανένα από τα θέματα αυτά. Η διαπίστωση ότι τα παιδιά δεν είχαν ιδέα για όλα αυτά τα θέματα που σχετίζονται με το δικό τους ποτάμι και πιο συγκεκριμένα, με τον τόπο τους, στον οποίο ζουν και μεγαλώνουν, αποτέλεσε το εφαλτήριο για την έναρξη της εργασίας μας.

ΟΝΟΜΑΣΙΑ- ΜΟΡΦΟΛΟΓΙΑ ΠΟΤΑΜΟΥ

Στις ομάδες εργασίας δόθηκε από ένας χάρτης που περιλαμβάνει τους νομούς που διαρρέει ο Αλιάκμονας, τα βουνά από τα οποία πηγάζει, τον κόλπο στον οποίο εκβάλει. Τα παιδιά συμπλήρωσαν τον χάρτη τα στοιχεία που έλειπαν και τον χρωμάτισαν.

Στη συνέχεια εργάστηκαν στα παρακάτω φύλλα εργασίας αναζητώντας πληροφορίες στο διαδίκτυο.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

· Βάψε το χάρτη σου. Μπορείς να συμβουλευτείς τον Άτλαντά σου.

· Συμπλήρωσε τα στοιχεία που λείπουν στον χάρτη.

· Ακολούθησε τη ροή του ποταμού Αλιάκμονα, για να βρεις από πού πηγάζει και πού εκβάλλει.

· Ερεύνησε ποιους νομούς διαρρέει ο Αλιάκμονας

Ν…………………….. Ν……………………… Ν……………………….

Ν……………………. Ν…………………………

· Διαρρέει άλλη χώρα ή μόνο την Ελλάδα;

· Βρες στο διαδίκτυο πόσα χλμ μήκος έχει ο Αλιάκμονας.

Μήκος ……………………….χλμ= ………………………..μ

· Σε τι είναι πρώτος ο Αλιάκμονας ;

· Βρες στο διαδίκτυο χείμαρρους και παραποτάμους του Αλιάκμονα:

……………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………

· Βρες πληροφορίες για το όνομα Αλιάκμονας.

· Γράψε εδώ τα δύο συνθετικά της λέξης και τι σημαίνουν:

………………..+ …………………

………………..+ …………………

· Ελληνική Μυθολογία:

Πατέρας του ήταν:

Μητέρα του ήταν:

· Άλλη εκδοχή:

Πατέρας του ήταν:

Μητέρα του ήταν:

· Τι λέει ο μύθος;

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

· Ποια παράδοση υπάρχει σχετικά με το ποτάμι;

Κάνε μια σχετική ζωγραφιά.

· Ζωγράφισε τους γονείς του Αλιάκμονα, όπως τους φαντάζεσαι.(όποια από τις δυο εκδοχές θέλεις)

Όσο αφορά την ονομασία του ποταμού οι μαθητές/ τριες ανέλυσαν την λέξη «Αλιάκμονας» στα συνθετικά της και κατέγραψαν πληροφορίες από τη μυθολογία σχετικά με τους γονείς του μυθικού προσώπου Αλιάκμονα. Ανακάλυψαν, ακόμη και μια παράδοση που λέει πως, όσα πρόβατα έπιναν απ’ το νερό του Αλιάκμονα, γινόταν λευκά. Οι παραπάνω μύθοι ενέπνευσαν τα παιδιά, τα οποία ζωγράφισαν, όπως φαντάστηκαν, τους γονείς του Αλιάκμονα, καθώς και τη σχετική παράδοση.

Στη συνέχεια χωρίστηκαν σε 4 ομάδες εργασίας για να αναζητήσουν και να συγκεντρώσουν πληροφορίες από το διαδίκτυο για:

α) τα ψάρια ( Ιωάννης, Αρχοντία, Χρύσα, Κων/νος).

β) τα πουλιά ( Ινίντα, Ειρήνη, Γεωργία, Βουλνέτ)

γ) τα θηλαστικά ( Δημήτρης, Παναγιώτης, Ηλίας, Γιώργος)

δ) τη βλάστηση του ποταμού ( Ελένη, Φίλιππος, Σωτήρης, Γρηγόρης).

Έτσι συμπληρώθηκαν τα παρακάτω φύλλα εργασίας:

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 1

ΨΑΡΙΑ

· Είδη ψαριών:

· Αυτόχθονα:

· Εισαγόμενα:

· Ενδημικό:

· Αναφέρω μερικά ψάρια:

Όλα αυτά ανήκουν στην υδρόβια-παρόχθια ζωή του ποταμού.

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2

ΒΛΑΣΤΗΣΗ

Καταγράφω τις ζώνες βλάστησης από τα ψηλότερα στα χαμηλότερα:

Είδη φυτών:

Τα φυτά ανήκουν στην υδρόβια-παρόχθια ζωή του ποταμού

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 3

ΠΟΥΛΙΑ

· Είδη πουλιών:

· Φωλιάζουν:

· Είδη που κινδυνεύουν να εξαφανιστούν:

· Αναφέρω μερικά πουλιά:

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 4

ΘΗΛΑΣΤΙΚΑ/ΕΡΠΕΤΑ/ΑΜΦΙΒΙΑ

o Είδη θηλαστικών:

o Είδη που κινδυνεύουν να εξαφανιστούν:

· Ερπετά:

· Αμφίβια:

· Αναφέρω μερικά θηλαστικά:

Οι ομάδες, ακόμη, συμπλήρωσαν ταυτότητες για κάθε ψάρι, πουλί, φυτό ή θηλαστικό που ζει στο ποτάμι και κόλλησαν τις αντίστοιχες φωτογραφίες.

Με τις ταυτότητες παίξαμε το εξής παιχνίδι:

ΒΡΕΣ ΤΙ ΕΙΜΑΙ

· Τα παιδιά χωρίζονται σε δυό ομάδες.

· Οι δυο ομάδες απομακρύνονται η μια από την άλλη.

· Η μια ομάδα διαλέγει ένα πουλί ή ζώο ή φυτό ή ψάρι. Παίρνει την αντίστοιχη ταυτότητα , για να βλέπει τα στοιχεία του οργανισμού.

· Η άλλη ομάδα κάνει ερωτήσεις, για να ανακαλύψει το όνομα του οργανισμού.

· Ο χρόνος στον οποίο πρέπει να βρεθεί το όνομα ορίζεται από μια κλεψύδρα ή οι ομάδες συμφωνούν σε ένα συγκεκριμένο αριθμό ερωτήσεων ( π.χ. 10 ).

Παράλληλα με την καθηγήτρια των Αγγλικών κυρία Κατερίνα, οι μαθητές/τριες έφτιαξαν ένα memory δίγλωσσο. Έτσι είχαν την δυνατότητα να μάθουν τα ονόματα των οργανισμών που ζουν στο ποτάμι και στην Αγγλική γλώσσα (παράρτημα).

Επίσης τα παιδιά εμπνεύστηκαν την δική τους ιστορία για τον Αλιάκμονα.

Μια φορά και έναν καιρό σε μια ιστορική κωμόπολη του τόπου μας, τη Βεργίνα, ήταν μια παρέα έξι παιδιών που τα έλεγαν: Βασίλη, Νίκο, Άγγελο, Παρασκευή, Ισμήνη και Βιολέτα. Ήταν αχώριστοι φίλοι και πολύ συχνά έκαναν βόλτες με τα ποδήλατά τους στο ποτάμι που ήτανε κοντά.

Ξέρετε πώς το λένε αυτό το ξεχωριστό ποτάμι; Είναι ο Αλιάκμονας, το μακρύτερο ποτάμι της Ελλάδας που πηγάζει από ελληνικά εδάφη. Διαρρέει την Καστοριά, την Κοζάνη, την Ημαθία και την Πιερία και εκβάλλει στο Θερμαϊκό κόλπο της Θεσσαλονίκης. Τι να σας πούμε για τα πουλιά και τα ψάρια που ζουν σ’ αυτόν τον υδροβιότοπο; Ερωδιοί, νανοβουτηχτάρια και γεράκια ζωντανεύουν και ομορφαίνουν το ποτάμι, μαυροτσιρώνια, γουλιανοί και κέφαλοι είναι μόνο μερικά από τα ψάρια που ζουν εκεί.

(Ειρήνη)

Ας γυρίσουμε όμως στους ήρωές μας. Τα παιδιά κάθε φορά που πήγαιναν στο ποτάμι παρατηρούσαν όλο και περισσότερα σκουπίδια πεταγμένα στις όχθες. Υπήρχαν πολλά μπάζα, έπιπλα, ρούχα, παπούτσια, παιχνίδια, καμμένα σκουπίδια και ό,τι άλλο μπορείτε να φανταστείτε. Στα χωράφια υπήρχαν πεταμένοι ψεκαστήρες και συσκευασίες από φάρμακα και λιπάσματα. Αυτό δεν άρεσε καθόλου στους ήρωές μας που στεναχωριόντουσαν κάθε φορά περισσότερο.

Μια μέρα μάλιστα σε μια βόλτα τους ο Άγγελος φώναξε στους φίλους του:

-Παιδιά, κοιτάξτε! Εκεί κάτω είναι δυο αγροτικά και κάτι ξεφορτώνουν. Πάμε να τους παρακολουθήσουμε και αν χρειαστεί να τους σταματήσουμε.

-Κάνει και ωραία ομοιοκαταληξία, είπε η Βιολέτα.

-Σταματήστε τις πολυλογίες και πάμε κοντά, είπε ο Βασίλης.

Σε λίγα δευτερόλεπτα φτάσανε εκεί με τα ποδήλατά τους. Τα παιδιά είχαν δίκιο σε αυτό που είχαν υποψιαστεί. Τρεις ενήλικες πετούσανε μπάζα. Ένας από αυτούς, ο κυρ- Χρήστος ρώτησε τα παιδιά:

-Τι κάνετε εδώ, παιδιά;

-Εμείς κάνουμε βόλτες με τα ποδήλατα. Εσείς τι κάνετε;

-Ήρθαμε να πετάξουμε μπάζα από το σπίτι μας. Γιατί ρωτάτε;

-Γιατί αυτό που κάνετε είναι παράνομο και έτσι ρυπαίνετε το περιβάλλον.

-Και πού να τα πετάξουμε;

-Παρακάτω υπάρχει ένας σκουπιδότοπος αλλά υπάρχει και η υπηρεσία του Δήμου που μπορεί να μαζέψει τα μπάζα σας.

-Ε, δε βαριέσαι! Λίγα μπάζα μόνο θα πετάξουμε εδώ πέρα!

Τα παιδιά έφυγαν απογοητευμένα, γιατί κατάλαβαν πως ήταν δύσκολο να αλλάξουν τη γνώμη των μεγάλων.

(Γεωργία, Ιωάννης, Χρύσα, Αρχοντία)

Μόλις έφτασαν στο σπίτι του Νίκου, άνοιξαν μια ζωηρή συζήτηση με τους γονείς του. Τα παιδιά τούς ανέφεραν όλα όσα είδαν και όσα τους προβλημάτισαν στο ποτάμι. Οι γονείς του Νίκου έδειξαν κατανόηση, αλλά είπαν πως αυτή η κατάσταση γίνεται εδώ και χρόνια και πως κανείς δεν κάνει τίποτα γι’ αυτό. Εξάλλου, τους είπαν, μερικές φορές είναι επικίνδυνο να ασχολούνται μια σταλιά παιδιά με αυτά τα θέματα. <<Δεύτερη φορά μας απογοητεύουν οι μεγάλοι>> είπε η Ισμήνη. Όμως δεν έχασαν την ελπίδα και την αισιοδοξία τους.

Αποφάσισαν να γυρίσουν στα σπίτια τους, για να μιλήσουν στους γονείς του ο καθένας. Οι περισσότεροι γονείς αδιαφόρησαν, σχεδόν μάλωσαν τα παιδιά τους. Οι μόνοι που συμφώνησαν ήταν οι γονείς του Άγγελου και της Βιολέτας, οι οποίοι τους ενημέρωσαν ότι εκτός από τα σκουπίδια υπήρχαν και άλλοι κίνδυνοι για το ποτάμι, όπως η αμμοληψίες, το παράνομο ψάρεμα και κυνήγι και, κυρίως τα φυτοφάρμακα με τα οποία οι περισσότεροι αγρότες ραντίζουν τις καλλιέργειές τους.

Τις επόμενες μέρες τα παιδιά ήταν πολύ προβληματισμένα για το τι θα μπορούσαν να κάνουν τα ίδια, για να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα της περιοχής τους. Σε μια συνάντηση τους αποφάσισαν να συζητήσουν με το δάσκαλο και τους υπόλοιπους συμμαθητές τους για τα προβλήματα που δημιουργούν οι κάτοικοι στο ποτάμι. Ο δάσκαλος έδωσε συγχαρητήρια στους μαθητές γι’ αυτήν την πρωτοβουλία τους και αποφάσισαν από τις επόμενες μέρες να ξεκινήσουν την εκστρατεία κατά της αδιαφορίας, της άγνοιας, και της αμέλειας των κατοίκων. Αποφάσισαν να αφιερώσουν όλο τον ελεύθερο τους χρόνο γι’ αυτήν την εκστρατεία. το επόμενο απόγευμα κατέβηκε όλη η τάξη στο ποτάμι με φωτογραφικές μηχανές και φωτογράφισαν όλα τα σκουπίδια που ήταν πεταμένα στις όχθες λεπτομερώς. Χρησιμοποίησαν τις φωτογραφίες για να φτιάξουν αφίσες με κυρίαρχο σύνθημα << ο Αλιάκμονας κινδυνεύει>>. συνειδητοποίησαν ότι για να έχουμε ένα καθαρό ποτάμι και καθαρές όχθες, πρέπει να πειστούν και κάτοικοι αλλά και να έχουν σύμμαχο τους τις υπηρεσίες του δήμου.

Έγραψαν λοιπόν την παρακάτω επιστολή στο Δήμαρχο του τόπου τους:

Δημ. Σχολ. 19-5-2011

Βεργίνας

Παλατιτσίων

Ε’2 τάξη

Αξιότιμε κε Δήμαρχε, θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε για ένα πρόβλημα που εντοπίσαμε στον Αλιάκμονα. Μερικοί κάτοικοι πετάνε παράνομα σκουπίδια στις όχθες όπως μπάζα, άχρηστα έπιπλα, ρούχα, παιχνίδια και πλαστικές συσκευασίες. Οι όχθες του ποταμού δεν είναι σκουπιδότοπος. Είναι τόπος που ζουν μεγαλώνουν και φωλιάζουν διάφορα πουλιά. Ακόμη το νερό του ποταμού είναι κρίμα να ρυπαίνεται με αποτέλεσμα να κινδυνεύουν τα ψάρια και τα πουλιά που ζουν εκεί. Αλλά και για όλους εμάς που επιλέγουμε τις όχθες για να περπατήσουμε και να κάνουμε βόλτες τα σκουπίδια είναι ένα θέαμα αποκρουστικό αλλά εγκυμονεί και πολλούς κινδύνους.

Είμαστε σίγουροι ότι υπάρχουν λύσεις για αυτό το πρόβλημα. Ίσως θα μπορούσε να υπάρχει φύλαξη στις όχθες. Ακόμη θα μπορούσαν κάποια απορριμματοφόρα να μαζεύουν τα σκουπίδια σε τακτά χρονικά διαστήματα. Εμείς τα παιδιά θα προσπαθήσουμε με αφίσες και μέσα από το πρόγραμμα περιβαλλοντικής που έχουμε στο σχολείο να κάνουμε ό,τι μπορούμε ενάντια στην αδιαφορία.

Με τιμή

Οι μαθητές/τριες

Του Ε’2

Έστειλαν λοιπόν την επιστολή αυτή στον Δήμαρχο, κόλλησαν αφίσες σε τοίχους και κολόνες, έκαναν κολλάζ με φωτογραφίες και ζωγραφιές από το ποτάμι και στη γιορτή λήξης των σχολείων ανέβασαν μια θεατρική παράσταση με σκοπό να ενημερώσουν και να ευαισθητοποιήσουν τους γονείς τους και τους υπόλοιπους κατοίκους.

Ο Δήμαρχος απάντησε γρήγορα στην επιστολή των παιδιών γιατί πείστηκε από το γράμμα τους. Διόρισε φύλακες στις όχθες και μάλιστα έστησε ένα παρατηρητήριο σε εκείνη την όχθη που άλλοτε γέμιζε σκουπίδια.

Αλλά και οι κάτοικοι αποφάσισαν να είναι προσεκτικοί. Όπου έβρισκαν σκουπίδια τα μάζευαν, συγκέντρωσαν χρήματα αγόρασαν κάδους που τους έβαλαν σε πολλά σημεία.

Τα παιδιά χαρούμενα έκαναν βόλτες στο καθαρό ποτάμι μαζί με τους γονείς τους που πια συμφωνούσαν με την στάση των παιδιών τους. Μετά από όλα αυτά τι να σας πούμε; ότι ζήσαν αυτοί καλά και εμείς ακόμα καλύτερα!!!

Συγγραφική ομάδα: Αρχοντία, Γεωργία, Ειρήνη, Ελένη, Ινίντα, Χρύσα, Γιώργος, Βουλνέτ, Δημήτρης.

Ειρήνη, Ιωάννης, Χρύσα.

Ημερολόγιο των παιδιών

Τρίτη 5 Απριλίου 2011

Πήγαμε στον Αλιάκμονα, το πρωί ήρθε να μας πάρει ένα μικρό λεωφορείο, συναντήσαμε πολλά σκουπίδια όπως: καμένες κούτες, γυαλιά σπασμένα, μια πεταμένη βαλίτσα, καμένο έδαφος, ένα καμένο κορμό δένδρου και πεταμένα παλιά παπούτσια. Είδαμε με τα κυάλια και με το τηλεσκόπιο διάφορα πουλιά, Ερωδιούς, Νερόκοτες, Γεράκια, Νανοβουτηχτάρια. Επίσης είδαμε έναν ψαρά να ψαρεύει ψάρια. Αφού περπατήσαμε λίγο σταματήσαμε σε μια γωνιά του ποταμού, μετά χωριστήκαμε σε 4 ομάδες και πιάσαμε μικροοργανισμούς. Αφού τελειώσαμε είπαμε να ξεκουραστούμε για λίγο και να φάμε. Θα ήθελα να ξαναπάμε στο ποτάμι και μας άρεσε πάρα πολύ.

Βουλνέτ, Ειρήνη, Γεωργία, Αρχοντία

Τρίτη 5 Απριλίου 2011

Ξεκινήσαμε να πάμε στον ποταμό Αλιάκμονα. Καθώς περπατούσαμε είδαμε διάφορες καλλιέργειες όπως: ροδακινιές και ακτινίδια. Στη συνέχεια, ξαφνικά είδαμε πολλά και διάφορα σκουπίδια πεταγμένα παντού. Βγάλαμε φωτογραφίες από όλα αυτά που είδαμε. Προχωρήσαμε λίγο και φτάσαμε στο ποτάμι. Εκεί προσπαθήσαμε να πιάσουμε μακροασπόνδυλα στο νερό. Όταν επιστρέφαμε, καθώς περπατούσαμε, είδαμε διάφορα πουλιά μέσα και έξω από τον Αλιάκμονα. Όταν φτάσαμε στο σχολείο, ήμασταν όλοι κουρασμένοι, αλλά μάθαμε πολλά πράγματα για τον ποταμό και άξιζε η κούραση και τέλος πιστεύω ότι περάσαμε τέλεια.

Χρύσα

Τα παιδιά αποφάσισαν να κάνουν μια έρευνα στους αγρότες της περιοχής για τις καλλιέργειες που βρίσκονται γύρω από το ποτάμι, τα φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούνται σ’ αυτές, καθώς και για τη γνώση που έχουν σχετικά με τη ρύπανση του ποταμού και τη δική τους συμμετοχή σ’ αυτήν.

Μοίρασαν ερωτηματολόγια σε 10 περίπου αγρότες και από τις απαντήσεις που πήραν εξήγαγαν τα συμπεράσματά τους. Χωρίστηκαν σε δυο ομάδες και η καθεμιά δούλεψε με τα μισά ερωτηματολόγια. Η μια ομάδα κατέληξε στα εξής:

1^ο.Οι καλλιέργειες που υπάρχουν στην περιοχή γύρω από το ποτάμι είναι: ροδακινιές, μηλιές, σιτάρια, κερασιές, καπνά, αρακάς.

2^ο.Οι καλλιέργειες αυτές είναι η κύρια ασχολία των κατοίκων.

3^ο.Οι αγρότες της περιοχής χρησιμοποιούν φάρμακα για ψείρες, για σκουλήκια, για να σφίξει η ρίζα, μυκητοκτόνα, εντομοκτόνα και ελάχιστοι χρησιμοποιούν βιολογικά φάρμακα.

4^ο.Το 89% των αγροτών δε χρησιμοποιούν βιολογικά φάρμακα, είτε γιατί είναι πιο ακριβά (11%) είτε γιατί παράγουν λιγότερα προϊόντα κατά τη γνώμη τους (22%). Το 33% απάντησε απλώς ότι δεν θέλει να τα χρησιμοποιήσει. Το 23% δεν απάντησε στην ερώτηση.

5^ο.Ανάλογα με τις καλλιέργειες που έχουν ραντίζουν 2-18 φορές το χρόνο.

6^ο.Το 55 % των αγροτών δε γνωρίζουν πού καταλήγουν τα φάρμακα.

7^ο.Πολλοί αγρότες έχουν την άποψη ότι πρέπει να κυκλοφορήσουν φάρμακα με λιγότερες τοξίνες.

8^ο.Δεν υπάρχει ενημέρωση στους αγρότες για βιολογικές καλλιέργειες. Μόνο το 11% χρησιμοποιεί βιολογικά φάρμακα.

Ομάδα εργασίας: Ινίντα, Γεωργία, Φίλιππος, Βουλνέτ, Ειρήνη, Ηλίας

Συμπεράσματα άλλης ομάδας:

Οι καλλιέργειες που υπάρχουν στη γύρω περιοχή του ποταμού είναι: ακτινίδια, σιτάρι, ροδακινιές, κερασιές, κυδωνιές και λωτοί. Για κάποιους οι καλλιέργειες είναι η κύρια δουλειά τους, ενώ για άλλους όχι. Το 89 % των αγροτών χρησιμοποιεί τα φυτοφάρμακα αυτά που επιτρέπονται από τους κανονισμούς: ζιζανιοκτόνα, διαφυλικά, (komfidor, ridomile,karate,flid),ιζιράμ και χαλκό. Ραντίζουν στο τέλος του χειμώνα, μέσα στην άνοιξη, 15-20 φορές το χρόνο

Ομάδα εργασίας: Χρύσα, Αρχοντία, Ελένη, Δημήτρης, Παναγιώτης, Ιωάννης.

Ερωτηματολόγια για αγρότες 1^ης ομάδας.

· Ηλικία:

· Που είναι τα χωράφια σας;

· Είναι κοντά στο ποτάμι Αλιάκμονας;

· Τι καλλιέργειες έχετε

· Είναι η κύρια δουλειά σας;

· Δουλεύεται μόνοι σας ή με εργάτες;

· Τι φυτοφάρμακα χρησιμοποιείτε;

· Κάθε πότε ραντίζετε;

· Βάζετε λίπασμα στα χωράφια;

· Ξέρετε που καταλήγουν τα φυτοφάρμακα;

· Μπορείτε να κάνετε κάτι για να μην καταλήγουν στο νερό του ποταμού;

· Ποια βιολογικά φάρμακα χρησιμοποιείτε;

· Αν όχι γιατί;

· Αυτά τα φάρμακα που χρησιμοποιείτε κάνουν κακό στο περιβάλλον;

Ομάδα εργασίας: Ιωάννης, Ίνιντα, Χρύσα, Ελένη

Ερωτηματολόγια για αγρότες 2^ης ομάδας.

· Ηλικία:

· Τι καλλιεργείτε στα χωράφια σας;

· Είναι η κύρια εργασία σας ή η απασχόληση σας;

· Δουλεύετε μόνοι σας ή με την βοήθεια εργατών;

· Τα χωράφια σας είναι κοντά στο ποτάμι;

· Τι φυτοφάρμακα χρησιμοποιείτε;

· Κάθε πότε ραντίζετε την καλλιέργεια σας;

· Τι βιολογικά φάρμακα χρησιμοποιείτε;

· Για ποιο λόγο δεν χρησιμοποιείτε;

· Γνωρίζετε που καταλήγουν τα φυτοφάρμακα;

· Τι θα μπορούσατε να κάνετε για να μην χειροτερέψει η μόλυνση;

Ομάδα εργασίας: Παναγιώτης, Δημήτρης, Γιώργος, Γρηγόρης.

Ερωτηματολόγια για αγρότες 3^ης ομάδας.

· Τι καλλιέργειες έχετε;

· Κάνετε άλλη δουλειά ή είναι η μόνη;

· Δουλεύετε μόνοι σας ή έχετε εργάτες;

· Είναι δύσκολη δουλειά;

· Είναι δίπλα στο ποτάμι ή είναι μακριά τα χωράφια;

· Τι φάρμακα χρησιμοποιείτε;

· Έχετε χρησιμοποιήσει ποτέ βιολογικά φάρμακα;

· Αν ναι ποια είναι αυτά;

· Αν όχι γιατί;

· Πόσες φορές τον χρόνο ραντίζετε;

· Ξέρετε που καταλήγουν τα φυτοφάρμακα;

· Θεωρείτε ότι μολύνεται το ποτάμι με τα φυτοφάρμακα;

· Αν ναι, τι θα μπορούσαμε να κάνουμε για να αντιμετωπίσουμε την μόλυνση όλοι μαζί;

Ομάδα εργασίας: Αρχοντία, Γεωργία, Ειρήνη, Βουλνέτ.

Ακροστιχίδες, Κρυπτόλεξα, Σταυρόλεξα.

Ι

Ε

Λ

Ε

Υ

Κ

Ο

Τ

Σ

Ι

Κ

Ν

Ι

Α

Σ

Λ

Ω

Α

Ω

Π

Ρ

Ε

Τ

Υ

Χ

Ο

Β

Γ

Σ

Ε

Π

Ρ

Γ

Γ

Ι

Α

Γ

Ι

Α

Ρ

Ρ

Α

Ν

Η

Κ

Κ

Κ

Γ

Ο

Π

Ρ

Γ

Κ

Ο

Π

Ρ

Ο

Ε

Μ

Τ

Π

Ο

Ο

Ρ

Τ

Ο

Π

Ε

Κ

Α

Σ

Ω

Ν

Ο

Α

Λ

Ρ

Ν

Υ

Ο

Ε

Ι

Π

Τ

Α

Μ

Ε

Α

Γ

Ρ

Ψ

Ψ

Α

Κ

Π

Λ

Α

Τ

Α

Ν

Ο

Σ

Ν

Λ

Ο

Ι

Π

Α

Ρ

Λ

Λ

Ε

Λ

Ω

Ν

Α

Κ

Ο

Α

Λ

Ψ

Ο

Ν

Ι

Α

Ν

Ε

Ρ

Ο

Κ

Ο

Τ

Α

Ρ

Α

Η

Α

Η

Ι

Τ

Ι

Α

Ι

Κ

Ν

Ο

Κ

Ο

Ο

Τ

Ν

Ν

Τ

Ο

Ν

Τ

Ο

Ρ

Α

Α

Λ

Ο

Υ

Σ

Α

Α

Ι

Η

Α

Γ

Δ

Ο

Λ

Λ

Κ

Ο

Κ

Τ

Ο

Η

Π

Χ

Α

Π

Ο

Ρ

Τ

Α

Α

Ν

Ι

Χ

Ι

Τ

Τ

Ο

Τ

Π

Ο

Ρ

Τ

Ο

Κ

Μ

Ι

Λ

Α

Χ

Ι

Α

Υ

Α

Ψ

Α

Ρ

Ι

Κ

Ο

Ι

Κ

Ι

Ν

Τ

Ρ

Λ

Ρ

Π

Π

Ο

Ρ

Τ

Ο

Κ

Α

Λ

Ι

Α

Α

Ι

Α

Τ

Α

Β

Α

Γ

Γ

Ε

Λ

Η

Σ

Τ

Α

Ρ

Σ

Τ

Χ

Ν

Α

Ν

Ο

Β

Ο

Υ

Τ

Η

Χ

Τ

Α

Ρ

Ι

Α

Π

Α

Γ

Γ

Ε

Λ

Ο

Σ

Τ

Ο

Υ

Κ

Ε

Τ

Βρες τα φυτά(3) και τα πουλιά(5) που ζουν στον Αλιάκμονα.

Από τη μαθήτρια Ινίντα Ρούτσι.

Η ακροστιχίδα του Αλιάκμονα

Α _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Λ _ _ _ _ _ _ _ _

Ι _ _ _

Α _ _ _ _ _ _ _ _ _

Κ _ _ _ _ _ _ _

Μ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Ο _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Ν _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Α _ _ _ _ _

Σ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

v Γλάρος ………….ασημένιος

v Έντομο

v Λουλουδιασμένη τη λέει ο λαός

v Πάπια…….. άγρια

v Αλλιώς γριβάδι

v Ενδημικό ψάρι του Αλιάκμονα

v Σ’ αυτόν ζουν συγκεκριμένα ζώα και φυτά (αντίστροφα)

v Μικρό βουτηχτάρι

v Αμφίβιο με κέλυφος (αντίστροφα)

v Σταχτής αυτός ο ερωδιός.

Φίλλιπος, Ηλίας

ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΚΑΘΕΤΑ

1. Φυτό με λευκό κορμό 1. Είναι άσπρο και έχει λοφίο

2. Είναι και τα μπαμπού 2. Είναι ένα δίπτερο έντομο

3. Ζει σε κοπάδια σε ρηχά νερά 3. Έχει πράσινο κεφάλι

4. Έχει γκρίζο χρώμα 4. Δένδρο που καλλιεργείτε

στο ποτάμι

5. Φυλλοβόλο δένδρο που ζει στις

Όχθες του ποταμού.

Γεωργία- Βουλνέτ

ΟΡΙΖΟΝΤΙΑ ΚΑΘΕΤΑ

2. ο μεγαλύτερος ερωδιός 1. Υπάρχει και <<άγρια>>

4. πουλί με μαύρο ύβωμα 3. Ανήκει στα αρπακτικά

5. πουλί με κόκκινα μάτια 6. Κότα …του νερού

7. ερπετά με κίτρινες κηλίδες 8. Είναι αμφίβιο

9. είναι είδος φυτού 10. Έντομο με μεγάλα μάτια

Χρύσα - Δημήτρης - Αρχοντία

<<Το ποίημα για τον Αλιάκμονα>>

Ακούστε φίλοι μου καλοί, Αλιάκμονα με λένε

κι είμαι ποτάμι εγώ μακρύ, σπουδαίο, όλοι το λένε.

πάντα στα χώματα αυτά κυλούσαν τα νερά μου

ποτίζω δέντρα ζώα φυτά κι αγρός στο πέρασμά μου.

φτάνω στις βρύσες των σπιτιών προσφέρω τη δροσιά μου

δίνω τροφή , φωλιές , δουλειά σ όποιον έρθει κοντά μου.

Αδιάφοροι , όμως άνθρωποι , χωρίς ευαισθησίες

κατέστρεψαν το μέλλον μου, δεν κάνουνε θυσίες.

Λιπάσματα, ραντίσματα, κάθε λογής σκουπίδια

άνθρωποι ασυνείδητοι, πετούν μ΄ αδιαφορία

την ευκολία τους κοιτούν , στις όχθες μου τα ρίχνουν

κι αργά αργά δολοφονούν , ζώα φυτά σπανίζουν.

΄Ισως θυμάστε κάποτε τι καθαρός που ήμουν

και το δικό μου το νερό μπορούσαν να το πίνουν

γιατί τώρα οι άνθρωποι το πρόβλημα δε λύνουν

πείτε μου τώρα πως μπορούν τα μάτια τους να κλείνουν.

Απόβλητα , απορρίμματα πολλών εργοστασίων

αλλά και λύματα αστικά σε μένα καταλήγουν

άρδευση κι ύδρευση μαζί , αλλά και αμμοληψίες

πώς να τις σταματήσουμε τόσες παρανομίες.

Κυνήγι χωρίς άδεια, ψάρεμα παρανόμως

εξόντωσαν ζώα πολλά, μα δε βαριέσαι όμως,

και τι πειράζει μια φορά και δυο και τρεις και δέκα

εγώ θα φταίω όσο κι εσύ και άλλοι χίλιοι δέκα

Μπορείς ν’ αρχίσεις σήμερα να νοιάζεσαι κι εσύ

την έχουμε τη δύναμη αν δράσουμε μαζί

Σήκω λοιπόν και μίλησε, μην κάθεσαι απαθής

Φώναξ’ το, είναι ζήτημα θανάτου & ζωής.

Όλοι να αποβάλουμε συνήθειες κακές

Και να διατηρήσουμε τις όχθες καθαρές

έχουμε το δικαίωμα πάντα να απαντούμε

σε περιβάλλον καθαρό αξίζουμε να ζούμε.

Νερό πηγή ζωής που δώρο είναι της φύσης

δεν είναι φρόνιμο ποτέ να κατασπαταλήσεις.

Αειφορία είναι αυτό που πρέπει να σκεφτείς

αν θέλεις τα εγγόνια σου να ζήσουν επί γης.

Γιατί δε θα’ χουν τ’ αγαθά που θα καταχραστείς

νομίζοντας πως είσαι άρχοντας κι αφέντης της ζωής.

Στο χέρι είναι του καθενός να πει

‘’Εγώ δε θα τ’ αφήσω. Θα είμαι ευσυνείδητος.

Τη φύση να βοηθήσω. Ό,τι άχρηστο έχω εγώ στις

όχθες μην το ρίξω. ‘’

<<Το ποίημα έγραψε η δασκάλα Αγγλικών Κα Κατερίνα Ζωγραφοπούλου>>.